Câu hỏi: A mượn xe máy của B làm phương tiện cướp tài sản của C. Số tiền hợp pháp của C bị A chiếm đoạt là 27 triệu đồng. Cơ quan điều tra đã thu giữ được chiếc xe máy và số tiền nói trên.
1. Xác định tư cách pháp lý của B trong vụ án hình sự.
2. Nêu cách xử lý vật chứng đối với chiếc xe máy.
3. Nêu cách xử lý vật chứng đối với số tiền 27 triệu đồng.
4. Giả sử Viện kiểm sát truy tố A về tội cướp giật tài sản, trong khi chuẩn bị xét xử sơ thẩm, Thẩm phán được phân công chủ tọa phiên tòa có căn cứ cho rằng A phạm tội nặng hơn là tội cướp tài sản. Thẩm phán ra quyết định gì?

Trả lời: 1. Tư cách pháp lý của B trong vụ án này được xác định như sau:
- Bị can, bị cáo nếu B biết mục đích mượn xe để phạm tội.
- Người có quyền lợi liên quan đến vụ án nếu B không biết mục đích mượn xe để phạm tội.

2. Cách xử lý vật chứng đối với chiếc xe máy như sau:
- Tịch thu sung quỹ nhà nước nếu B biết mục đích mượn xe để phạm tội theo quy định tại Điều 76 BLTTHS.
- Trả lại cho B nếu B không biết mục đích mượn xe để phạm tội theo quy định tại Điều 76 BLTTHS.

3. Trả lại cho C số tiền 27 triệu đồng theo quy định tại Điều 76 BLTTHS:
- Việc xử lý vật chứng do Cơ quan điều tra quyết định nếu vụ án được đình chỉ ở giai đoạn điều tra; do Viện kiểm sát quyết định, nếu vụ án được đình chỉ ở giai đoạn truy tố; do Tòa án hoặc Hội đồng xét xử quyết định ở giai đoạn xét xử. Việc thi hành các quyết định về xử lý vật chứng phải được ghi vào biên bản.
- Vật chứng được xử lý như sau:
+ Vật chứng là công cụ, phương tiện phạm tội, vật cấm lưu hành thì bị tịch thu, sung quỹ Nhà nước hoặc tiêu huỷ;
+ Vật chứng là những vật, tiền bạc thuộc sở hữu của Nhà nước, tổ chức, cá nhân bị người phạm tội chiếm đoạt hoặc dùng làm công cụ, phương tiện phạm tội thì trả lại cho chủ sở hữu hoặc người quản lý hợp pháp; trong trường hợp không xác định được chủ sở hữu hoặc người quản lý hợp pháp thì sung quỹ Nhà nước;
+ Vật chứng là tiền bạc hoặc tài sản do phạm tội mà có thì bị tịch thu sung quỹ Nhà nước;
+ Vật chứng là hàng hóa mau hỏng hoặc khó bảo quản thì có thể được bán theo quy định của pháp luật;
+ Vật chứng không có giá trị hoặc không sử dụng được thì bị tịch thu và tiêu huỷ.
- Trong quá trình điều tra, truy tố, xét xử, cơ quan có thẩm quyền quy định tại khoản 1 Điều này có quyền quyết định trả lại những vật chứng quy định tại điểm b khoản 2 Điều này cho chủ sở hữu hoặc người quản lý hợp pháp, nếu xét thấy không ảnh hưởng đến việc xử lý vụ án.
- Trong trường hợp có tranh chấp về quyền sở hữu đối với vật chứng thì giải quyết theo thủ tục tố tụng dân sự.

4. Thẩm phán chủ tọa phiên tòa ra quyết định trả hồ sơ để điều tra bổ sung theo quy định tại khoản 1 Điều 179 BLTTHS:
Thẩm phán ra quyết định trả hồ sơ cho Viện kiểm sát để điều tra bổ sung trong những trường hợp sau đây:
- Khi cần xem xét thêm những chứng cứ quan trọng đối với vụ án mà không thể bổ sung tại phiên tòa được;
- Khi có căn cứ để cho rằng bị cáo phạm một tội khác hoặc có đồng phạm khác;
- Khi phát hiện có vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng.
Những vấn đề cần điều tra bổ sung phải được nêu rõ trong quyết định yêu cầu điều tra bổ sung.

Trân trọng!